نیروگاهی اتمی که میتواند برای ایران فاجعه بار باشد: چرنوبیل بیخ گوش ایران!

در صورت بروز یک حادثه اتمی در نیروگاه هسته ای متسامور ارمنستان عناصر رادیوکتیو در عرض کمتر از12 ساعت وارد ایران شده و در کمتراز24 ساعت به شهر پر جمعیت تبریز می رسد.

باکو, , İnteraz - 12 ماه ژوئن 2019, 11:54

این روزها که به مناسبت پخش سریال چرنوبیل بحث نیروگاه های هسته ای و حادثه چرنوبیل تبدیل به مساله ای روز در ایران شده است باید یادی از یک نیرگاه دیگر مشابه چرنوبیل آن هم در بیخ گوش ایران اشاره کرد. نیروگاهی که در صورت هر نوع اشکال و بحران فنی در آن شمالغرب ایران تحت تاثیر قرار گرفته و یک فاجعه انسانی در ایران به وقوع خواهد پیوست. نکته قابل توجه تر این که از هم اکنون بی آنکه فاجعه چشمگیری در این نیروگاه رخ دهد تاثیرات منفی آن متوجه ایران شده است و به گفته نماینده شهرستان پارس آباد در مجلس شورای اسلامی ایران باعث موجی از سرطان در این منطقه شده است.

 

این نیروگاه، نیروگاه متسامور ارمنستان است که به عنوان یکی از 5 نیروگاه نسل اول فعال در جهان همچنان فعال است. ساخت این نیروگاه در سال 1973 آغاز شد و بعد از 3 سال فاز اولش به بهره برداری رسید. در سال 1980 فاز دوم و در سال 1983 بلوک سوم نیروگاه به اتمام رسید. لیکن به دلیل انفجار نیروگاه اتمی "چرنوبیل" کار ساخت فاز چهارم متسامور به دستور سران شوروی متوقف شد.

 

وقوع زلزله 7 ریشتری در سال 1988 در 75 کیلومتری این نیروگاه، رهبران شوروی را به هراس انداخت و به دلیل صدمات وارده به فاز اول نیروگاه و از کار انداختن آن، فعالیت آن متوقف شد.

 

در حال حاضر، نیروگاه متسامور 40 درصد نیاز ارمنستان به انرژی برق را تأمین می کند و از دو واحد تشکیل شده و دارای مدل ساخت «WWER440/V230» است.

 

فعالیت واحد متسامور-1 با توان تولید 240 مگاوات برق در سال 1976 میلادی آغاز شد. این نیروگاه سالانه 144 تن اورانیوم مصرف می کند. واحد متسامور-2 نیز با مدل ساخت «WWER440/V270» با توان تولید 400 مگاوات برق در روز، دسامبر 1979 به بهره برداری رسید و وارد مدار تولید برق شد. این نیروگاه نیز سالانه 144 تن اورانیوم مصرف می کند.

 

متسامور به عنوان تنها نیروگاه هسته‌ای کشور ارمنستان در این شهر قرار دارد. شهر متسامور برای اسکان کارکنان این نیروگاه ساخته شد، ولی به خاطر زمین‌لرزه و خطرات این نیروگاه از سال 1989 تا 1996 تعطیل گردید.

 

جمهوری آذربایجان در چند نوبت از ادامه فعالیت نیروگاه «متسامور»، به دلیل زیان ناشی از فرسودگی تجهیزات آن و خطرات زیست محیطی این نیروگاه برای منطقه ابراز نگرانی کرده و خواهان توقف فعالیت آن شده است.

 

تداوم فعالیت نیروگاه متسامور بر محیط زیست ایران، ترکیه، گرجستان، جمهوری آذربایجان و همچنین مردم ارمنستان تاثیرات منفی برجای گذاشته است. فعالیت متسامور مانند نیروگاه «چرنوبیل» اوکراین است که درسال 1985 دچار انفجار شد و آثار سو زیادی برجای گذاشت و هنوز ادامه دارد. تاریخ مصرف متسامور چندسال پیش به پایان رسیده است.

 

ترکیه نیز بارها به ادامه فعالیت نیروگاه اتمی متسامور ارمنستان اعتراض کرده و خواستار تعطیلی آن شده است. رئیس سازمان انرژی اتمی ترکیه در اوایل سال 2011 از نشت مواد اتمی در نیروگاه اتمی ارمنستان خبر داد. آنکارا با توجه به قرار گرفتن شهر قارص در 100 کیلومتری و شهر ایغدیر در نزدیکی این نیروگاه اعلام کرده که طبق نظر اتحادیه اروپا متسامور، یکی از 5 نیروگاه خطرناک جهان است.

 

مقامات ترکیه معتقدند این نیروگاه حتی 40 سال پیش نیز طبق استانداردهای مدرن آن روز ساخته نشده است و تعطیلی این نیروگاه می‌تواند یک قدم مثبت از سوی ارمنستان در دور کردن خطر از منطقه و بخصوص ترکیه باشد. با این حال ترکیه موضوع تعطیل کردن این نیروگاه را از مراجع بین‌المللی پیگیری می‌کند.

 

اتحادیه اروپا نیز همگام با ترکیه سعی در توقف فعالیت نیروگاه هسته‌ای ارمنستان دارد. حتی پیشنهاد کمک 100 میلیون یورویی برای استفاده از یک منبع انرژی دیگر به ارمنستان داده شد که این کشور در ازای چنین اقدامی درخواست کمک 800 میلیون یورویی از اروپا کرده است.

 

مجله نشنال جئوگرافیک نيز اعلام کرده که متسامور ارمنستان خطرناک‌ترین نیروگاه اتمی جهان است. این نشریه چندی پیش در مقاله ای بیان داشت نیروگاه هسته‌ای ارمنستان به مراتب از نیروگاه اتمی فوکوشیما خطرناک‌تر و همانند بمبی ساعتی است.

 

تردیدی نیست که به دلیل واقع شدن نیروگاه هسته ای متسامور در منطقه زلزله خیز و تجربه زلزله سال 1988 و همچنین صدمات احتمالی زیست محیطی ناشی از ادامه فعالیت این نیروگاه، فعالیت آن با مشکلاتی روبروست.

 

موضوع نگران کننده از فعالیت این نیروگاه برای کشورهای منطقه این است؛ در حالی‌که زمان فعالیت تعریف شده آن به پایان رسیده، اما کماکان فعال است و هر لحظه امکان بروز برخی عواقب ناگوار انسانی و زیست محیطی در این نیروگاه و مناطق اطراف آن وجود دارد.

 

در اواخر سال 1395 معاون وقت سیاسی و امنیتی استانداری آذربایجان ‌شرقی ایران از آلودگی آب رودخانه ارس بر اثر نشت پساب کارخانه مس و آلومینیم و رادیواکتیو ناشی از فعاليت نیروگاه اتمی متسامور ارمنستان ابراز نگرانی کرده بود. در همین خصوص هیئت رئیسه فراکسیون محیط زیست مجلس شورای اسلامی نیز در این رابطه به دولت هشدار داده بود.

 

از آنجایی که در پایین دست محل قرار گرفتن کارخانه ها و نیروگاه متسامور، استان های شمال غربی ایران قرار دارند و علاوه بر تامین درصدی از آب شرب ساحل نشینان ارس، چندین دشت کشاورزی و مزارع پرورش ماهی نیز از آب جاری در ارس استفاده می کنند، این موضوع توجه به کیفیت آب ارس را بیش از پیش ضروری می‌سازد.

 

ارس، رودخانه ای طویل و مرزی بین 3 کشور ایران، آذربایجان و ارمنستان است. در داخل ایران هم از مرز 3 استان می گذرد و وجود هرگونه آلودگی آنها را متاثر خواهد کرد. مردم استان اردبیل در پایین دست و انتهای مسیر رود ارس هستند و بیشترین تاثیرپذیری را از رود ارس دارند. آب شرب بیش از 350 هزار نفر از مردم این استان از این رود تامین می شود. بخش قابل توجهی از کشاورزی شمال استان اردبیل هم وابسته به این رودخانه است.

 

طبق اظهارات برخی نمایندگان عضو فراکسیون محیط زیست مجلس ایران، گزارش ها در مورد آلودگی آب ارس توسط کارخانه های ارمنستان موثق است. این آلودگی نهایتا باعث کثرت و شیوع بیماری های سرطانی در استان اردبیل شده است.

 

موضوع توسط رئیس سازمان محیط زیست و معاون اول رئیس جمهور ایران در دست پیگیری بوده و با نخست وزیر ارمنستان هم در میان گذاشته شده، اما هنوز نتیجه بررسی‌ها و اقدامات به مردم گزارش نشده است.

 

شکور پورحسین، نماینده مردم پارس آباد و بیله سوار در مجلس شورای اسلامی ایران در سال 96 بابیان اینکه میزان شیوع در این منطقه به حدی است که باید گفت سونامی سرطان به وقوع پیوسته است، اضافه کرد: گمانه‌زنی‌ها گواه این موضوع است که حجم بالای فلزات سنگین رود ارس به دلیل پسماند صنعتی ارمنستان منجر به شیوع سرطان شده است.

 

به نظر می‌رسد این موضوع باید علاوه بر پیگیری در قالب مناسبات دوجانبه با ارمنستان در قالب کمیته ای چهارجانبه با حضور مسؤلان ذی‌ربط از ایران، ترکیه، آذربایجان و ارمنستان مورد رسیدگی و اقدام قرار گیرد.

 

حتی با توجه به اینکه روسیه در ارمنستان فعال مايشإء محسوب می‌شود و نقش برجسته ای در حفظ و نگهداری و بهره برداری از نیروگاه اتمی متسامور ارمنستان دارد از نماینده این کشور نیز باید جهت مشارکت در این کمیته چهارجانبه دعوت گردد.

 

پرواضح است که برای صحت و سقم آلودگی‌های رود ارس ناشی از موارد رادیواکتیو نیروگاه اتمی متسامور ارمنستان و دیگر مواد ورودی ناشی از فعاليت کارخانجات مس و آلومینیم این کشور، کارشناسان ایران، آذربایجان و ترکيه با حضور کارشناسان ذيربط ارمنستان باید در قالب های دو یا چندجانبه از نزدیک و از طریق نمونه برداری‌های موردی و فصلی در مناطق مختلف رود ارس در استان های همجوار موضوع را بررسی و به نهادهای تقنینی و اجرایی جهت اخذ تصمیمات لازم منعکس کنند.

 

این موضوع که نیروگاه اتمی متسامور ارمنستان به دلیل آسیب دیدگی قبلی، کهنه بودن قطعات و احتمال خطرآفرینی فراوان جانی و محیط زیستی که مورد تایید کارشناسان منطقه ای و بين المللی و اتحادیه اروپا قرار گرفته باید هرچه زودتر تعطیل گردد قطعی و مبرهن است.

 

دولت ارمنستان باید قبل از وقوع هرگونه حادثه تلخ جبران ناپذیر نسبت به تعطیل کردن این نیروگاه اقدام کند. به ویژه اینکه ارمنستان در ازای دریافت گاز از ايران، انرژی برق به این کشور صادر می‌کند و امکان احداث و راه اندازی نیروگاه های جديد برق با سوخت گاز را نیز دارد و در کنار واردات گاز از ايران کماکان از روسیه نیز از طریق ترانزيت از گرجستان، گاز وارد می‌کند و بهانه ای برای تعطیل نکردن نیروگاه اتمی متسامور ندارد.

 

سایت خبری بازتاب نیز در گزارشی در سال 94 در مورد آثار منطقه ای حادثه هسته ای محتمل در نیروگاه اتمی ارمنستان نوشت: آثار یک حادثه احتمالی در راکتور ارمنستان را می توان با بررسی عواقب انفجار راکتور چرنوبیل تا حدودی برآورد نمود. البته در ارزیابی خطرات باید به موقعیت جغرافیایی و شرایط اقلیمی مانند جهت وسرعت وزش بادها در منطقه و بارش باران یا برف و غیره نیز توجه نمود زیرا این عوامل طبیعی در انتشار آلودگیهای هسته ای نقش تعیین کننده ای دارند.

 

 طبق گزارش های معتبر منتشر شده میزان مواد رادیواکتیو آزادشده در حادثه چرنوبیل 400برابر مواد رادیواکتیو ناشی از بمب اتمی منفجرشده در هیروشیما می باشد. در انفجار چرنوبیل بیش از 100 عنصر رادیو اکتیو وارد منطقه شدند. البته اکثر این عناصر نیمه عمر کوتاهی داشتند و خیلی زود پرتوزایی خود را از دست دادند. ید، استرانسیوم و سزیوم خطرناکترین عناصری بودند که آزاد شدند و به ترتیب نیمه عمری برابر با 8 روز، 24 سال و 30سال داشتند. به همین دلیل ایزوتوپهای استرانسیوم و سزیوم هنوز در منطقه اروپای شرقی موجود هستند.

 

 همانطور که ید باعث سرطان تیروئید میشود، استرانسیوم هم لوسمی یا سرطان خون ایجاد میکند. سزیوم هم عنصری بود که بیشتر از همه عناصر پراکنده شد و بیشتر از همه آنها هم در طبیعت باقی میماند. این عنصر بقیه اعضای بدن را تحت تأثیر قرار میدهد و کار کبد و طحال را مختل میکند. تعداد زیادی از نوزدان منطقه چرنوبیل دچار معلولیت های بسیاروخیمی هستند. وسعت منطقهای که در بلاروس، روسیه و اوکراین در اثر حادثه اتمی آلوده شد در حدود 150 هزار کیلومتر مربع می باشد. این منطقه مساحتی به شعاع 500 کیلومتر در شمال نیروگاه را تشکیل میدهد.

 

این گزارش در مورد پدافند غیرعامل برای کاهش خسارات یک حادثه احتمالی مینویسد: عناصر رادیواکتیو آزاد شده در یک حادثه هسته ای به کمک جریان باد و آب های سطحی و زیر زمینی به فواصل دورتری از محل حادثه می رسند. در سال 2008 ، محققان دانشگاه فنی استانبول - با استفاده از داده های جریان های هوا دریک دوره 30 ساله سرعت انتشار مواد رادیواکتیو در صورت بروز حادثه در راکتور متسامور را شبیه سازی و محاسبه نموده اند. نتایج تحقیقات آنها نشان می دهد که در صورت

 

بروز یک حادثه هسته ای در متسامور عناصر رادیوکتیو در عرض کمتر از12 ساعت وارد کشورمان شده و در کمتراز24 ساعت به شهر پر جمعیت تبریز می رسند. 

 

با توجه به تهدید بالقوه هسته ای منطقه شمالغرب، به عنوان نخستین اقدام پدافندی بایستی جهت اندازه گیری سیستماتیک غلظت رادیو ایزوتوپ های حاصل از شکافت هسته ای پایگاههای پایش پرتوی در نقاط مختلف منطقه تاسیس و راه اندازی شوند. در این راستا لازم است پتانسیل های تخصصی و سخت افزاری دانشگاههای منطقه شناسایی و برای اقدامات پدافندی بسیج و سامان دهی شوند. این پایگاهها تحت نظارت فنی سازمان انرژی اتمی ایران نه تنها می توانند هرگونه افزایش غلظت رادیوایزوتوپها را اعلام کنند بلکه در صورت بروز حوادث غیر مترقبه در تاسیسات هسته ای کشور نیز می توانند به عنوان پایگاههای معین وارد عمل شوند. اقدام پدافندی بعدی آموزش نیروهای امدادی مردمی یا نظامی جهت مقابله با حوادث هسته ای می باشد. نهایتا آموزش عمومی برای آحاد جامعه می تواند در کاهش خسارات محتمله بسیار موثر باشد

 

 

 

 

 

 

اينترآذ را در شبكه هاي اجتماعي دنبال كنيد

بيشتر بخوانيد